Wanneer is het begrip “burn-out” ontstaan?

Burn-out is een uit het Engels afkomstige metafoor, die verwijst naar een psychische uitputtingstoestand. Voor het eerst werd het begrip “burn-out”in de medische vakliteratuur gebruikt in 1973 door de Amerikaanse psychotherapeut Herbert Freudenberger. Hij beschreef het verschijnsel in 1974 naar aanleiding van waarnemingen in zijn omgeving. Zijn beschrijving kreeg veel bijval en sindsdien is het wetenschappelijke onderzoek goed op gang gekomen, o.a. naar aanleiding van wetenschappelijke pioniers zoals de Amerikaanse psychotherapeute Christina Maslach. Toen viel op dat mensen die zich bezig hielden met de opvoeding, verzorging, verpleging van anderen steeds vaker ziek en arbeidsongeschikt werden (en met vervroegd pensioen gingen). De redenen die daarbij werden opgegeven waren veelal hetzelfde: de betreffende personen vonden hun werkbelasting te hoog en ze stelden hoge eisen aan zichzelf en/of waren teleurgesteld in hun verwachtingen.

Wat is Burn-out?

In feite is de term burn-out slechts een containerbegrip, het geeft ongeveer weer hoe we ons voelen, we zijn letterlijk opgebrand. Vaak op een dusdanige manier dat normaal functioneren al lang niet meer mogelijk is en een langdurig ziekteverzuim op de loer ligt. Belangrijk is samen te achterhalen wat de achterliggende oorzaken zijn.
Hoe is het zover kunnen komen? Oorzaken zijn er vrijwel altijd meer dan één, vaak is het ook een combinatie van factoren in zowel het privéleven als het arbeidzame leven van mensen. Wanneer de oorzaken niet gevonden zouden worden of we daar niets aan zouden veranderen is het proces van herstel een heel lange weg en is een nieuwe burn-out zelfs niet uitgesloten.
Naast het vergaren van inzicht in de ontstane situatie is het van belang te onderzoeken of de oorzaken kunnen worden beïnvloed teneinde herhaling van vastgeroeste patronen die ons in de problemen hebben gebracht te voorkomen.
Het zijn juist die specifieke therapieën die zeer goed kunnen helpen om dit patroon te doorbreken.

Definities

In Nederland spreekt men ook wel van ‘opgebrand zijn’ of ‘opbranden’. De eerst dimensie is uitputting. Met uitputting drukt men de extreme psychische vermoeidheid uit. Hierbij heeft men het gevoel helemaal op of leeg te zijn. Men heeft het gevoel niet meer naar behoren te functioneren en geen waardevolle dingen meer te bereiken in het werk.

Mr. Dr. Carien Karsten, psychotherapeut en gezondheidspsycholoog “Bij burnout is sprake van een verstoord evenwicht tussen de eisen die het werk stelt en de persoonlijke behoeften. Het is als met een elastiek waar de rek uit is: het werk heeft zo hard aan iemand getrokken dat hij zijn veerkracht heeft verloren”.
Dr. Phia Vermeij (arts gespecialiseerd in burn-outbehandeling): “Burn-out is een mentale, emotionele uitputting, met een geringe betrokkenheid bij het werk of bij mensen met wie men werkt. Men heeft een gevoel van verminderde bekwaamheid”.
Prof. Dr. Klaus Jung (arts): De naam “Burn-outsyndroom” is afgeleid van het Engelse “to burn out”, letterlijk opbranden. Het gaat om een bijzonder ernstige uitputtingstoestand die wordt veroorzaakt door het werk en/of door gezins- of familie-omstandigheden. Een burn-out als toestand van totale uitputting wordt zowel gekenmerkt door geestelijke en lichamelijke als door psychische symptomen, die weken tot jaren kunnen aanhouden.

Deze definities geven al aan dat met “burn-out-klachten” niet valt te spotten. Het vereist een multi-functionele aanpak. Allereerst gericht op fysiek herstel.
De gehele hormoonhuishouding, het proces van neurotransmitters, is dusdanig verstoord dat je niet meer in staat bent ook maar enigszins “normaal” te functioneren. Soms gaat dit ook gepaard met plotseling ontstane angsten en fobieën (waar je voorheen geen last van hoeft te hebben gehad).
Soms durven cliënten niet meer onder de mensen te komen, of zelfs winkels niet meer in. Er is sprake van groot gebrek aan concentratie, vaak ook geheugenverlies. Sommige cliënten denken zelfs dat ze aan het dementeren zijn.
Kortom, het herstel van de fysieke processen heeft de eerste prioriteit.
Burn-out wordt in je omgeving niet altijd goed begrepen. Het komt voor dat het zelfs, geheel ten onrechte, gezien wordt als “zwakte”. Mensen met een Burn-out zijn echter vaak juist mensen die heel toegewijd zijn, niet snel opgeven en gedreven om doelen te behalen. Vaak dusdanig dat het ten koste gaat van henzelf. In feite gaat men zo over de eigen grenzen heen dat sprake is van (langdurige) roofbouw. Dan komt er natuurlijk een moment dat het niet meer gaat. Niet zelden met een enorme impact. Mensen waarvan wordt gedacht dat ze “alles wel aankunnen”, zijn van het ene op het andere moment tot vrijwel niets meer in staat, als een computer die opeens crasht.
Een Burn-out is vaak ook de aanleiding om wezenlijke en confronterende vragen aan jezelf te stellen: Waar ging het mis en waarom; wat zijn de wezenlijke aanleidingen voor de Burn-out? En hoe ga je om met deze nieuw verkregen inzichten? Hoe ga ik verder in mijn leven? Wat ga en wil ik ècht veranderen?
Een burn-out biedt dus ook kansen. De kans om je leven dusdanig te veranderen dat je dichter bij jezelf komt oftewel “dichter bij je ziel; je èchte ik”. Vanuit een situatie waarin je vaak tot weinig of vrijwel niets meer in staat bent, is dat een echte uitdaging.
Als therapeut vind ik dat het mooiste wat er is: een bijdrage mogen leveren aan een duurzaam herstel waarin jij kennis kunt maken met je eigen ziel en het inzicht verkrijgt dat er wel degelijk keuzes zijn. Wanneer dat dan, naast het herstel uit de burn-out ook leidt tot wezenlijke veranderingen in je gedrag – het omgaan met – en tot een keerpunt in je leven, zodat er een ander toekomstperspectief ontstaat, is de therapie en de rol van mij als therapeut van toegevoegde waarde. Wel moet worden aangetekend dat het uiteindelijk te allen tijde jij zèlf degene bent die beslist over welke keuzes er worden gemaakt.
Het antwoord op alle vragen en de oplossingen liggen immers verborgen in jou.
Dat is een prachtige ontdekkingsreis.

Wil je die ontdekkingsreis samen met mij aangaan?